Osasuna sustatzeko jarduerak komunitate baten osasun-egoera orokorra hobetzera eta zerbitzu medikoen erabilera sustatzera bideratuta daude. Jarduera horien bidez, komunitateak berak osasunari dagokionez dituen gaitasunak hobetu nahi dira, ezagutzak hobetuz eta ohitura eta jarrera jakin batzuk sustatuz, pertsonei beren osasunaren gaineko kontrola hobetzeko aukera ematen baitiete.

Elkarrekiko prozesua da, komunitateari informazioa eta hobekuntza-sistemak ematea eskatzen baitu, baina baita haren kultura eta praktikak ulertzea ere.

Noiz inplementatzen dugu?

Osasunaren sustapena funtsezkoa da sexu- eta ugalketa-osasuneko jarduerak behar bezala garatzeko, GIBa eta tuberkulosia duten pazienteei arreta emateko, malariaren prebentzio eta tratamendua, ura eta saneamendua edo osasun mentala egiteko, besteak beste. Eta, jakina, erabakigarria da epidemia-agerraldietan: komunitateei jakinarazi behar zaie nola transmititzen diren gaixotasun horiek eta nola prebenitzen diren, zer sintoma dituzten edo zer egin behar duten norbait gaixotzen denean.

Adibidez, kolera-epidemia baten kasuan, taldeek higiene-jardunbide egokiak jarraitzearen garrantzia azaltzen dute, bakterioa urarekin, janariarekin edo kutsatutako gainazalekin kontaktuan egoteagatik transmititzen baita. Intsektizidaz bustitako eltxo-sareak banatzen dituen malaria-agerraldi batean, funtsezkoa da haien funtzionamendua eta garrantzia azaltzea. Ebola-epidemia betean bagaude, birusaren hedapena geldiarazteko moduetako bat da ziurtatzea komunitateak lur-emate seguruak egiten dituela, gorputzarekin kontaktu zuzenik ez dutenak. Kasu guztietan, eskaini ditzakegun zerbitzu medikoen eta doakotasunaren berri ematen diogu komunitateari.

Nola inplementatzen dugu?

Osasuna sustatzeko estrategia bat abiarazteko orduan, gure taldeek ematen duten lehen urratsa egoera ebaluatzea da – larrialdietan azkar egin behar dena–: jendeak zer dakien (esku-hartzea eragiten duen krisiari buruz), nola erreakzionatzen ari diren, zer sinesmen dituzten eta zerk eragiten dien, presio sozialak jasaten dituzten, edo egoera horretan zer faktore kultural diren onuragarriak edo kaltegarriak. Informazio guzti horrek lan-estrategia definitzeko balioko du: zer portaera edo ohitura mota sustatu nahi dugun, zer baliabideren bidez, zer laguntzarekin (adibidez, komunitateetako liderrekin), nola informatuko dugun jendea…

Komunikazioa askotariko bitartekoen bidez egin daiteke, kulturalki onargarriak eta guztiontzat irisgarriak izan behar baitute berdin-berdin: inguruan hitz egiten diren hizkuntzei erreparatu behar zaie, baita etnia, erlijio-konfesio edo genero aldetik sentikorrak diren gaiei ere, adibidez.

Pertsonala izan daiteke, sentsibilizazio komunitarioko taldeei eta osasun-agenteei esker, ospitaleko edo osasun-zentroko osasun-langileen bitartez, laguntzen eta elkarri aholkatzen dioten paziente-taldeetan, edo komunitateko ordezkariekin egindako bileretan. Promoziorako oso baliabide eraginkorrak dira liburuxkak eta kartelak, abestiak, kale-antzerkia, iragarkiak irratian, telebistan edo egunkarian... Batzuetan, megafonoa duen furgoneta bat da txertaketa baten berri emateko metodorik errazena.

¿Cómo la implementamos?

A la hora de lanzar una estrategia de promoción de la salud, el primer paso que dan nuestros equipos es evaluar la situación –lo que en caso de emergencia debe hacerse con rapidez–: qué sabe la gente (sobre la crisis que motiva la intervención), cómo están reaccionando, cuáles son sus creencias y qué les influye, si sufren presiones sociales, o qué factores culturales son ventajosos o perjudiciales en esta situación. Toda esta información servirá para definir la estrategia de trabajo: qué tipo de comportamiento o hábito queremos promover, mediante qué medios, con qué ayuda (por ejemplo, con líderes de las comunidades), cómo informaremos a la gente…

La comunicación puede realizarse a través de los más diversos medios, que deben ser culturalmente aceptables y accesibles para todos por igual: debe prestarse atención a los idiomas que se hablan en la zona y a cuestiones sensibles en términos de etnias, confesiones religiosas o género, por ejemplo.

Puede ser personal, gracias a equipos de sensibilizadores comunitarios y agentes de salud, a través del propio personal sanitario en el hospital o centro de salud, en grupos de pacientes que se ayudan y aconsejan mutuamente, o en reuniones con representantes de la comunidad. Otros medios muy eficaces de promoción son los folletos y carteles, las canciones, el teatro callejero, los anuncios en la radio, la televisión o el periódico... A veces incluso una furgoneta con megáfono es el método más fácil para informar de una vacunación.

Komunitateen funtsezko zeregina

Gure jardueren plangintzan eta inplementazioan <strong> ez da gauza berria: ekintza zuzeneko erakundea gara, eta arreta ematen diegun pertsonekiko harremana pertsonala da. Baina, egia da, larrialdietarako erakundea denez, eta haren lana aldi baterako denez, ez dela beti erraza izaten komunitatearekin lotura

horiek sortzea. Adibidez, kolera-epidemia batean, egun batetik bestera tratamendu-zentro bat leku jakin batean instalatzeak erreakzio negatiboa eragin dezake, instalazio segurua dela, infekzio-fokua ez dela, komunitatetik zenbat eta hurbilago egon orduan eta azkarrago eta errazago artatuko dela eta abar azaltzen ez badugu. Komunitatearekiko komunikazioaren garrantzia ez da inoiz bistatik galdu behar.